Libya Mutabakatına Giden Yol: Hiçbir Şey Tesadüf Değil
Geçtiğimiz hafta Türkiye için savunma ve güvenlik alanında üç kritik gelişme art arda yaşandı. 20 Ekim’de Libya Temsilciler Meclisi, 2019’dan beri yürürlükte olan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası’nı oybirliğiyle onayladı. Ertesi gün Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi TBMM’ye sunuldu. Aynı gün Doha’da Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında savunma sanayii iş birliğine yönelik Bedir Mutabakatı imzalandı.
Bu kadar kritik gelişmenin üst üste yaşanması, arka planda yıllardır verilen emeğin gözden kaçmasına yol açabiliyor. Oysa bu adımların hiçbiri bir anda atılmadı; her biri, Türkiye’nin uzun yıllardır sürdürdüğü devlet politikalarının bir çıktısı. Bunu en net biçimde, Doğu Akdeniz’de her iki ülkeye de önemli avantajlar sağlayan Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatına giden yolda görmek mümkün.
Nisan 2019’da Mareşal Halife Hafter’e bağlı Libya Ulusal Ordusu (LNA), Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin (UMH) bulunduğu Trablus’a taarruz başlattı. Çatışmaların en çok şiddetlendiği bu dönemde Türkiye, Kasım 2019’da UMH ile Güvenlik ve Askeri İş Birliği Mutabakatı imzaladı. Ocak 2020’de TBMM’den geçen tezkereyle de askeri eğitim ve danışmanlık desteği başladı. Türkiye’nin amacı çatışmayı tırmandırmak değil, azaltmaktı. Hedef, ülkenin geleceğine yabancı karar vericilerin değil, “Tek Libya, Tek Ordu” anlayışıyla Libya halkının karar vermesiydi.
Türkiye’nin desteğiyle UMH ve LNA arasında kurulan askeri denge, Trablus çatışmalarını sona erdirdi. 2020 sonundan itibaren Libya’da büyük ölçüde ateşkes sağlandı ve taraflar arasında normalleşme dönemine geçildi. 2024’te başlayıp 2026’da en üst seviyeye çıkan bu normalleşme sürecinde de, tıpkı 2020’ye kadar olduğu gibi, belirleyici aktör Milli Savunma Bakanlığı oldu.
İlk Temas: Ekim 2024
Ekim 2024: Libya Ulusal Ordusu Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanı Korgeneral Saddam Halife Hafter, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in davetlisi olarak SAHA EXPO 2024 Fuarı’na katıldı. Fuarın açılışında Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) İçişleri Bakanı Trabelsi ile yan yana oturan Hafter, akabinde Bakan Güler ile görüştü. Bu ziyaret, hem LNA-Türkiye hem de LNA-UBH temasları açısından birçok ilki beraberinde barındırıyordu.
4 Nisan 2025: LNA Kara Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Hafter, Türkiye’nin daveti üzerine Ankara’ya geldi ve Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler tarafından kabul edildi. “4 Nisan” tarihi, Hafter güçlerinin 2019’da Trablus’a taarruza geçtiği tarih olmasından ötürü önemli bir sembolik anlam taşıyordu. 4 Nisan 2025’teki bu görüşme, sahaya askeri ve diplomatik olarak çok süratli bir şekilde yansıdı.
23 Temmuz 2025: Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, IDEF 2025 fuarında Saddam Hafter ile ikinci kez görüştü.
Ağustos 2025: Bir Türk savaş gemisi, Hafter güçlerinin kontrolündeki Bingazi Limanı’nı ziyaret etti.
İlk Ortak Tatbikatı: Flintlock-2026
14 Nisan 2026: Sirte’de başlayan Flintlock-2026 Çok Uluslu Özel Kuvvetler Tatbikatı’na Libya’nın doğu ve batı tarafları katılım sağladı. İki taraf ilk kez bir tatbikata ortak katılım gerçekleştirmiş oldu.
20 Nisan 2026: Türkiye’de gerçekleştirilen EFES-2026 Tatbikatı’na yine Libya’nın doğu ve batı tarafları tarafından ortak olarak katılım sağlandı.
8 Mayıs 2026: Libya Ulusal Ordusu Genel Komutan Yardımcısı Orgeneral Saddam Hafter ve Libya Savunma Bakan Vekili Korgeneral Abdusselam Zubi, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in davetlisi olarak SAHA 2026 Fuarı’nı ziyaret ettiler. Bakan Güler, Orgeneral Hafter ve Korgeneral Zubi’nin katılımıyla ortak bir görüşme gerçekleştirildi.
Doğu ve Batı’nın Askerlerine Komando Temel Eğitimi
15 Haziran 2026: Libya’nın doğu ve batı bölgelerinden 362 misafir askeri personele, Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından Türkiye’de “Komando Temel Eğitimi” verilmeye başlandı.
20 Ekim 2026: Libya Temsilciler Meclisi, Türkiye ile Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası’nı onayladı.
Görüldüğü üzere hiçbir şey tesadüf değil…
Bu sürecin arkasında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın en kritik anlarda – özellikle de 2019-2020 döneminde – “her şeye rağmen” ortaya koyduğu net bir siyasi irade var. Bu iradenin sahadaki öncüsü ise Milli Savunma Bakanlığı oldu. 2019 sonu ve 2020 başının belirsizlik dolu günlerinde Libya’ya ilk adımı atan, sahadaki askeri dengeyi kuran ve ardından yıllar içinde iki tarafın komutanlarıyla temasları sürdüren MSB’ydi.
Libya’nın doğusundan ve batısından askerlerin aynı tatbikat sahasında ve aynı eğitim kampında buluşması da bu askeri diplomasinin somut bir sonucu. Başta Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) başta olmak üzere devletin diğer kurumlarıyla eşgüdüm içinde yürütülen bu süreç, 20 Ekim’de Libya Temsilciler Meclisi’nin oybirliğiyle verdiği kararla siyasi karşılığını buldu.
Bu onayın önemi sembolik olmanın ötesinde. Yunanistan ve Mısır, yıllardır mutabakatın Libya parlamentosu tarafından onaylanmadığını öne sürerek Libya’nın içinde bile meşruiyeti olmadığını savunuyordu. Bu argüman artık geçerliliğini yitirdi; mutabakat Trablus ve Bingazi’nin ortak desteğine sahip. Bu gelişme, Türkiye Petrolleri’nin Libya Ulusal Petrol Kurumu ile 2025’te imzaladığı anlaşma kapsamında Libya açıklarındaki dört blokta planlanan sismik araştırmaların da önünü açıyor. Daha da önemlisi Türkiye, Libya’nın hem doğusuyla hem batısıyla doğrudan askeri temas kurabilen nadir ülkelerden biri hâline geldi. “Tek Libya, Tek Ordu” hedefinde Ankara’nın masadaki ağırlığı da buradan geliyor.
Aynı hafta yaşanan diğer iki gelişme de aynı yaklaşımın ürünü. Türkiye, Mekke Anlaşması’yla Pakistan ve Suudi Arabistan ile ortak savunmayı hukuki bir zemine taşıyor. Doha’da imzalanan Bedir Mutabakatı ise Katar, Pakistan ve Endonezya ile yürütülen ikili projeleri ortak üretime dayalı çok taraflı bir yapıya dönüştürüyor.
Bu gelişmelerin üst üste gelmesi onları sıradanlaştırmamalı. Her biri, yıllardır tutarlılıkla sürdürülen bir devlet politikasının ve sabırla verilen emeğin sonucu. Türkiye’nin sahada ve masada aynı anda var olabilmesinin anahtarı da bu.
Kaynak: SavunmaSanayiST.com
