ABD Hava Kuvvetleri, F-15 savaş uçaklarının elektronik harp ortamındaki etkinliğini artırmak amacıyla yeni nesil Kızılötesi Arama ve Takip (Infrared Search and Track-IRST) sistemi geliştirilmesi için savunma sanayisine çağrıda bulundu.
ABD Hava Kuvvetleri Yaşam Döngüsü Yönetim Merkezi (AFLCMC), 26 Haziran’da yayımladığı “Sources Sought” duyurusuyla sanayi şirketlerinden çözüm önerileri talep etti. Firmaların programa ilişkin geri bildirimlerini 27 Temmuz 2026 tarihine kadar sunması bekleniyor.
Yeni sistemle birlikte F-15 filosunun, radar kullanmadan hedef tespit ve takibi yapabilmesi, yoğun elektronik harp ortamlarında ise mevcut kabiliyetlerini önemli ölçüde artırması hedefleniyor.
IRST sistemleri, radar sistemlerinden farklı olarak herhangi bir elektromanyetik sinyal yaymadan hedeflerin kızılötesi izlerini tespit ediyor. Böylece savaş uçağı, radarını açmadan düşman hava araçlarını takip edebiliyor ve kendi konumunu belli etmeden angajmana girebiliyor.
Bu özellik, radarların elektronik karıştırma veya aldatma faaliyetlerine maruz kaldığı modern hava muharebelerinde önemli avantaj sağlıyor. Radarın etkinliğinin azaldığı ortamlarda IRST sistemi pasif olarak çalışmaya devam ederek pilota kesintisiz hedef takibi sunabiliyor.
Mevcut Legion Pod çözümü yetersiz kaldı
ABD Hava Kuvvetleri’nin mevcut IRST çözümü, Lockheed Martin tarafından geliştirilen Eagle Integrated IRST (EI-IRST) sistemi kapsamında kullanılan Legion Pod kapsülünden oluşuyor.
F-15C filosu için 38 adet Legion Pod tedarik edilirken sistem 2022 yılında ilk operasyonel kabiliyete ulaşmıştı. Ancak ABD Savaş Bakanlığı’nın operasyonel test raporlarında sistemin çeşitli sınırlamaları bulunduğu belirtildi.
Harici merkez hattı istasyonuna monte edilen pod, uçağın yüksek hücum açısıyla gerçekleştirdiği bazı manevraları kısıtlarken aynı zamanda ilave yakıt tankı veya mühimmat taşınabilecek bir istasyonun kullanılmasını da engelliyor.
Bunun yanında bütçe kısıtları nedeniyle sistemin tüm uçuş zarfını kapsayan test süreci de tamamlanamadı.
Rakip sistemler ABD’nin yeni arayışını hızlandırdı
ABD Hava Kuvvetleri’nin yeni IRST arayışının arkasında, Çin ve Rusya’nın bu alandaki gelişmiş çözümleri de bulunuyor.
Çin’in J-20 savaş uçağında 360 derece kapsama sağlayan entegre IRST ve dağıtık algılama sistemi yer alıyor.
Eurofighter Typhoon savaş uçağında kullanılan PIRATE IRST sistemi de benzer seviyede pasif hedef tespit kabiliyeti sunuyor.
Elektronik karıştırmanın yoğun olduğu harekât ortamlarında radara bağımlı kalan F-15’lerin dezavantaj yaşadığı değerlendirilirken, ABD Hava Kuvvetleri yeni programla bu kabiliyet farkını kapatmayı amaçlıyor.
F-15EX için entegre IRST dönemi
Yeni sistemin en önemli kullanıcılarından birinin F-15EX Eagle II olması bekleniyor.
ABD Hava Kuvvetleri, Mart 2026 itibarıyla F-15EX tedarik hedefini 80 uçaktan 267 uçağa yükseltti. Gelişmiş dijital görev bilgisayarı (Advanced Display Core Processor II) ve AN/APG-82(V)1 AESA radarıyla donatılan F-15EX, harici pod yerine gövdeye entegre IRST sistemini destekleyebilecek altyapıya sahip bulunuyor.
Boeing’in 2025 yılında paylaştığı konsept çalışmalarında da buruna monteli dahili IRST sensörü dikkat çekmişti.
Gövde içine entegre edilecek yeni sistemin; harici pod kullanımına ihtiyaç duymaması, daha geniş görüş alanı sağlaması, aerodinamik performansı etkilememesi, silah ve yakıt istasyonlarını işgal etmemesi ve atış kontrol sistemiyle doğrudan entegre çalışması gibi önemli avantajlar sunması bekleniyor.
Türkiye de IRST teknolojisi geliştiriyor
Türkiye de IRST teknolojisi geliştiren sayılı ülkeler arasında yer alıyor. ASELSAN tarafından geliştirilen PİRİ/PİRİ-ES Kızılötesi Arama ve Takip Sistemi (KATS), TCG Anadolu, İstif sınıfı fırkateynler ve Barbaros sınıfı fırkateynlerin modernizasyonu kapsamında deniz platformlarında görev yapıyor.
PİRİ ailesinin yeni nesil üyeleri PİRİ-100 ve PİRİ-120 ise 360 derece panoramik kapsama sağlayan ve aynı anda çok sayıda hedefi pasif olarak tespit edip takip edebilen sabit IRST çözümleri olarak geliştirildi.
Hava platformları tarafında ise ASELSAN‘ın geliştirdiği KARAT IRST, radar yayını yapmadan hava hedeflerinin pasif olarak tespit ve takibini gerçekleştirebiliyor. Bayraktar KIZILELMA İnsansız Savaş Uçağı, ASELSAN KARAT IRST Sistemi ile gerçekleştirdiği testte, 110 kilometre uzaklıktaki yolcu uçağını tespit etmişti. Sistemin ilerleyen süreçte KAAN gibi yeni nesil savaş uçaklarında da görev yapması hedefleniyor.
Kaynak: SavunmaSanayiST.com
